Τετάρτη 19 Οκτωβρίου 2011

Η ΓΩΝΙΑ ΤΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ - ΙΟΥΛΙΟΣ ΒΕΡΝ


Ο Ιούλιος Βέρν (Jules Verne) γεννήθηκε στη Νάντη της Γαλλίας στις 8 Φεβρουαρίου 1828, Ο πατέρας του Pierre Verne ήταν δικηγόρος. Η μητέρα του Sophie ήταν αριστοκρατικής καταγωγής. Ο Ιούλιος είχε έναν αδελφό, τον Paul και τρεις αδελφές: την Anna, την Mathilde και την Marie. Η παιδική του ηλικία κύλισε μέσα σε ηρεμία και ανεμελιά. Τελείωσε το σχολείο στη Νάντη παίρνοντας διπλώματα στη λογοτεχνία (1844) και στα νομικά (1846). Το 1848 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι για να συνεχίσει τις σπουδές του στα Νομικά.
Γοητευμένος από τη λογοτεχνία, την ποίηση και το θέατρο, από την παιδική ηλικία του, τους αφιερώθηκε. Το 1850 γνωρίστηκε με τον Αλέξανδρο Δουμά (πατέρα) χάριν στη βοήθεια του οποίου κατόρθωσε να ανεβάσει το πρώτο του θεατρικό έργο (Les pailles rompues). Ένα μονόπρακτο που το έγραψε με τη συνεργασία του Δουμά (γιού). Αρνήθηκε να συμμορφωθεί στην επιθυμία του πατέρα του να επιστέψει στη Νάντη, μένοντας μόνιμα στο Παρίσι. Μέχρι το 1854 είχε ανεβάσει πολλά θεατρικά έργα που γράφτηκαν με τη συνεργασία του Michel Carre.
Το 1856 γνώρισε τη μέλλουσα γυναίκα του - μια νεαρή χήρα με δύο παιδιά από τον πρώτο της γάμο - την Honorine Morel, την οποία παντρεύτηκε ένα χρόνο αργότερα το 1857. Έκαναν μαζί ένα παιδί τον Michel. Ανάμεσα στα καινούργια πρόσωπα της ζωής του είναι και μερικοί διάσημοι φίλοι του όπως ο εξερευνητής Aristide Hignard, που ταξιδεύουν μαζί στην Αγγλία και τη Σκωτία (1859) και στην Σκανδιναβία (1860). Ο Hignard έγραφε και στίχους τραγουδιών που πολλά χρωστάνε στον φίλο του Ιούλιο. 'Αλλος διάσημος φίλος του ήταν ο φωτογράφος Felix Tournachon, γνωστός με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Nadar, που μεταξύ των άλλων ήταν πρωτοπόρος της αεροπλοίας και ιδιοκτήτης του μεγαλύτερου αερόστατου του καιρού του, του Giant. Μαζί με τον Nadar ίδρυσαν τη "The Society for the promotion of locomotion by means of machines heavier than the atmosphere", με σκοπό την διάδωση της ιδέας των αεροπορικών ταξιδιών με συσκευές βαρύτερες του αέρα. Οι φίλοι του τον ενέπνευσαν πολλούς από τους ήρωες των μυθιστορημάτων του και δεν το κρύβει. Χαρακτηριστικός είναι ο ήρωας του βιβλίου του "Από τη γή στη Σελήνη"(1869) Michel Ardan (Nadar). To 1862 μια συνάντηση του με τον εκδότη Pierre Jules Hetzel του αναζωπυρώνει το πάθος του για τη λογοτεχνία και το γράψιμο. Εκδότης και συγγραφέας ο Pierre Jules Hetzel ένθερμος Δημοκρατικός. Εξορισμένος στις Βρυξέλλες, μετά από το κίνημα της 2ης Δεκεμβρίου 1851, επέστρεψε στο Παρίσι το 1860 και συνέχισε το εκδοτικό του έργο. Το πρώτο χειρόγραφο του Βέρν που διάβασε ήταν το "ταξίδι με το αερόστατο" που το μετονόμασε σε "πέντε εβδομάδες με το αερόστατο" που ήταν η πρώτη αλλά όχι και η μόνη από τις δημιουργικές του διορθώσεις του στα κείμενα του Βέρν. Το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε το 1863 και ήταν το πρώτο μιας μακροχρόνιας λογοτεχνικής συνεργασίας. Το 1866 τα μυθιστορήματα του Βέρν ομαδοποιήθηκαν σε μια εκδοτική σειρά με τον τίτλο "Παράξενα ταξίδια σε γνωστούς και άγνωστους κόσμους". Ο συγγραφέας και ο εκδότης με αυτό συνέλαβαν ένα νέο λογοτεχνικό είδος το γεωγραφικό - ταξιδιωτικό μυθιστόρημα. Μια σειρά βιβλίων ικανά να περιγράψουν κάτω από αυτή τη νέα μορφή, ολόκληρη τη Γη.

Αν και ο Hetzel είχε δημοσιεύσει αρκετούς από τους μεγάλους συγγραφείς του 19ου αιώνα ( Balzac, Hugo, Musset, Sand ) το όνομά του συνδέθηκε προ πάντων με επιτυχία των βιβλίων του Βέρν, που πρόσθετα ήταν εικονογραφημένα από σημαντικούς καλλιτέχνες της εποχής (Ferat, Riou, Neuville, Benett, Rous). Οι τίτλοι των "Παράξενων ταξιδιών" της πρώτης περιόδου είναι από τους πιο διάσημους. "Πέντε εβδομάδες με το αερόστατο", "ταξίδι στο κέτρο τη γης" , "από τη γη στη σελήνη" με την συνέχεια του "γύρω από τη σελήνη", "τα τέκνα του πλοιάρχου Grant" , "είκοσι χιλιάδες λεύγες υπό την θάλασσα", με τον διάσημο ήρωα του καπετάνιο Νέμο ( όχι δεν είναι ώς καρτούν της Ντίσνευ η πρώτη του παρουσία ). Εκείνο το πρώτο διάστημα ο Βέρν πρότεινε στον εκδότη του μερικά φουτουριστικά μυθιστορήματα που ο Hetzel του τα απόρριψε. Οταν μετά το θάνατο του Βέρν ανακαλύφθηκαν και εκδόθηκαν, έγιναν πολύ μεγάλες παγκόσμιες εκδοτικές επιτυχίες. (όπως το Paris au XX siecle που πρωτοεκδόθηκε το 1994)


Το 1867 ο Ιούλιος Βέρν ταξίδεψε με τον Μεγάλο Ανατολικό από το Λίβερπουλ στη Νεα Υόρκη. Θα περιγράψει αυτό το ταξίδι στο έργο του "Η πλωτή πολιτεία". Το 1872 πρωτοδημοσιεύει σε συνέχειες τον "γύρο του κόσμου σε 80 ημέρες" που θα γίνει η μεγαλύτερη επιτυχία του. Ακολουθούν "Το μυστηριώδες νησί", "Ο δεκαπενταετής πλοίαρχος" και τα "Μιχαήλ Στρογκώφ" και "Έκτωρ Σερβαντάκ" (Το όνομα "Στρογκώφ" έφτασε σε λίγο διάστημα να σημαίνει το οτιδήποτε εξαιρετικά παράξενο και ασυνήθιστο).
Ο Ιούλιος Βέρν αφιέρωνε ένα πολύ μεγάλο μέρος του χρόνου του στο διάβασμα. Εφημερίδες, περιοδικά και βιβλία ειδικά με επιστημονικό περιεχόμενο. Το 1868 έγραψε μια γεωγραφία της Γαλλίας και των αποικιών. Κατ'απαίτηση του εκδότη του γράφει μια ιστορία των μεγάλων εξερευνήσεων και ανακαλύψεων για να αποδείξει με αυτό το τρόπο ότι τα μυθιστορήματα του είναι βασισμένα σε πραγματικά και επιστημονικά στοιχεία. Η έκδοση των "Παράξενων ταξιδιών" συνεχίζεται με κανονικό ρυθμό και μεταφράζονται ταυτόχρονα σε πάρα πολλές γλώσσες. Το 1886 ο ανιψιός του συγγραφέα, Gaston Verne, σε μια κρίση τρέλλας, πυροβολεί τον θείο του χωρίς κανένα προφανή λόγο και αυτό το τραύμα στο πόδι θα βασανίζει τον Βέρν για όλη την υπόλοιπη ζωή του. Τον ίδιο χρόνο πεθαίνει και ο εκδότης του Hetzel που οι παρατηρήσεις και οι διορθώσεις του πολλά έχουν προσφέρει στα κείμενα του.


Η έκδοση της σειράς συνεχίστηκε από τον γιο του εκδότη Jules Hetzel μέχρι το 1914 που παραχώρησε τον εκδοτικό του οίκο στον εκδότη Hachette. Η σειρά συνεχίζει να γνωρίζει μεγάλη επιτυχία. Εκείνο το διάστημα ο Βέρν μετακομίζει στην επαρχία και ασχολείται με τα κοινά σε τοπικό, δημοτικό επίπεδο. Προσπαθεί να εφαρμόσει στον επαρχιακό μικρόκοσμο τις ιδέες του περί διακυβέρνησης και των ουτοπικών του οραματισμών για την ιδανική κοινωνία, που τόσο συχνά διαχέονται και στα έργα του. Λόγω της απομόνωσης του Βέρν στη Γαλλική επαρχία και της επικοινωνίας του με τον εκδότη του μόνο ταχυδρομικά, διάφοροι σπεύδουν να τον επισκεφτούν για να επιβεβαιώσουν την ύπαρξη του και ο Βέρν τους υποδέχεται ήρεμα και φιλόξενα. Επιστήμονες που αναγνωρίζουν τον εαυτό τους σε ήρωες των μυθιστορημάτων του, τον μηνύουν επιθυμώντας να μοιραστούν λίγη από τη διασημότητα του. Στο τέλος του 19ου αιώνα γίνονται της μόδας τα αστυνομικά μυθιστορήματα και ο Βέρν μπαίνει δυναμικά στο καινούργιο είδος. Παρόλη την επιτυχία του, εν ζωή δεν έτυχε της αναγνώρισης που του όφειλαν τα γαλλικά γράμματα και η Γαλλία. Αυτό σε συνδυασμό με τα προβλήματα υγείας, το παλιό τραύμα, τον διαβήτη και τον καταρράκτη που τον βασάνιζαν, έκαναν τα τελευταία του χρόνια πολύ μελαγχολικά, μέχρι τον θάνατο του στις 25 Μαρτίου του 1905.


Ο Βέρν είναι ένας συγγραφέας που σε ταξιδεύει και σε κάνει να ονειρεύεσαι, όμως δεν είναι μόνο για παιδιά. Ο Βέρν δεν γράφει παιδική λογοτεχνία. Μπορεί να ανακαλύπτει τη γη, το κόσμο, την επιστημονική γνώση, με τα μεγάλα μάτια ενός παιδιού γεμάτου θαυμασμό και συγκίνηση, αλλά το έργο του είναι γεμάτο υψηλά νοήματα και σύμβολα . Η αφηγηματική του τεχνική αγγίζει την τελειότητα (δεν είναι τυχαίο μιας και διορθώνει και ξαναδιορθώνει τα κείμενα του πολλές φορές φέρνοντας τον εκδότη του στα όρια του ). Στο γράψιμο ακολουθεί την συμβουλή του συμπατριώτη του ποιητή Μπουαλώ που γράφει στην "Ποιητική" του : "Εκατό φορές να γράφετε και να ξαναγράφετε το κείμενο σας χαρίζοντας του ολοένα και πιότερη καλλιέπεια". Όπου έχει σταθεί τυχερός με τους μεταφραστές του - πράγμα που έχει συμβεί πολλές φορές και στις ελληνικές εκδόσεις του - ξεδιπλώνετε αγέρωχο όλο το λογοτεχνικό του μεγαλείο, οι πολιτικές του θέσεις, η οικολογική του συνείδηση. Ένα έργο πολύτιμο που το κάνει ακόμα πιο πολύτιμο ο όγκος του. Φέτος γιορτάσαμε τα 100 χρόνια από το θάνατο του. Μια γιορτή μνήμης και μελέτης του έργου και του λογοτέχνη των "Παράξενων ταξιδιών σε γνωστούς και άγνωστους κόσμους". Ταξίδια στον ταπεινό μας πλανήτη που εκείνος λάτρεψε.

Διαβάστε τη συνέχεια ΕΔΩ »

Η ΓΩΝΙΑ ΤΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ - ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΛΟΥΝΤΕΜΗΣ


Γεννήθηκε στην ανατολική Θράκη το 1906 και ακολουθεί τη μοίρα όλων των ξεριζωμένων Ελλήνων με τη μικρασιατική καταστροφή. Κάνει διάφορες δουλειές του ποδαριού για να επιβιώσει και ταυτόχρονα αυτομορφώνεται με το να διαβάζει ότι βιβλίο πέσει στα χέρια του. Στην Έδεσσα, στη Θεσσαλονίκη και έπειτα στην Αθήνα.
Κάνει την εμφάνιση του στα γράμματα με τη συλλογή διηγημάτων Τα "πλοία δεν άραξαν' και κερδίζει το κρατικό βραβείο το 1938. Στη διάρκεια της κατοχής παίρνει μέρος στην Εθνική αντίσταση, κατά τη διάρκεια του εμφύλιου συλλαμβάνεται και εξορίζεται στην Μακρόνησο και στον Αη Στράτη. Μέχρι το 1958 που εκπατρίζεται στην Ρουμανία υφίσταται, εξορίες, βασανισμούς, διώξεις, καταδίκες, απαγόρευση κυκλοφορίας των βιβλίων του.Το 1962 του αφαιρούν την ελληνική υπηκοότητα.
Ο Λουντέμης είναι πολύ ξεχωριστή περίπτωση λογοτέχνη. Πολυγραφότατος έχει ασχοληθεί με όλα τα είδη του λόγου. Η προσφορά του στα Ελληνικά γράμματα είναι τεράστια, η γλώσσα του είναι κατά την άποψη μου η πιο στρωτή δημοτική που έχω διαβάσει. Είναι μια γλώσσα λογοτέχνη που έχει αναπνεύσει στην Ελληνική ύπαιθρο, έχει περπατήσει σε μισοσκότεινα δρομάκια στις πόλεις, έχει κυκλοφορήσει στα σαλόνια και τους λογοτεχνικούς κύκλους και χειρίζεται τη γλώσσα με μοναδική μαεστρία. Στα περισσότερα βιβλία του κυριαρχούν τα αυτοβιογραφικά στοιχεία δοσμένα με έναν ποιητικό ρεαλισμό (ας μου επιτραπεί ο όρος).
Το 1976 του δόθηκε ξανά η υπηκοότητα και επαναπατρίσθηκε αλλά δυστυχώς την ίδια χρονιά πέθανε. Η Ελλάδα έχασε έναν από τους μεγάλους της, που δυστυχώς τον πίκρανε και τόσο πολύ. Τι τα θέλετε όμως τα βιβλία ξέρουν να παίρνουν την εκδίκησή τους. Πρέπει να είναι από τους πιο πολυδιαβασμένους Έλληνες συγγραφείς και ας είναι από τους πιο αγνοημένους από τις επίσημες ιστορίες της λογοτεχνίας και ας λείπει το έργο του από τη διδασκαλία της νεοελληνικής λογοτεχνίας σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Ο Μέλιος θα εξακολουθεί να μετράει τ'άστρα...

Έργα του

Τα πλοία δεν άραξαν
Περιμένοντας το ουράνιο τόξο
Εκσταση
Γλυκοχάραμα
Ο Μεγάλος Δεκέμβρης
Αυτοί που φέρανε την καταχνιά
Καληνύχτα ζωή
Συννεφιάζει
Βουρκωμένες μέρες
Ενα παιδί μετράει τ'άστρα
Οι κερασιές θ'ανθίσουν φέτος
Κραυγή στα πέρατα
Τραγουδώ για την Κύπρο
Τότε που κυνηγούσα τους ανέμους
Το τραγούδι των διψασμένων
Οι κεραυνοί ξεσπούν
Οδός αβύσσου αριθμός 0
Το ρολόι του κόσμου χτυπάει μεσάνυχτα
Θυμωμένα στάχυα
Αγέλαστη Ανοιξη
Το κρασί των Δειλών
Τρόπαια Α (Μαραθώνας)
Τρόπαια Β (Σαλαμίνα)
Κάτω απ' τα κάστρα της ελπίδας
Η φυλακή του κάτω κόσμου
Ο λυράρης, Μιλτιάδης Μαλακάσης
Ο εξάγγελος, Αγγελος Σικελιανός
Ο κονταρομάχος, Κώστας Βάρναλης
Της γης οι αντρειωμένοι
Οι αρχιτέκτονες του τρόμου
Μπάτ-Τάϊ
Δαίδαλος
Ο Ηρακλής
Ο Ικαρος

Διαβάστε τη συνέχεια ΕΔΩ »

Το παιδί και το βιβλίο-Πως μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί να αγαπήσει το βιβλίο Τι προσφέρει ένα καλό βιβλίο | Τα είδη των βιβλίων |


[της Μπέτη Καβάκα, κοινωνικής λειτουργού]
[] Το βιβλίο έχει χαρακτηριστεί σαν ο πιο πιστός φίλος κι αν το καλοσκεφτούμε πράγματι είναι έτσι. Δεν μας αρνείται ποτέ τη συντροφιά του και είναι πάντα πρόθυμο να μας ενημερώσει και να μας ψυχαγωγήσει.
Το ίδιο ισχύει και για το παιδικό βιβλίο μέσα στο οποίο το παιδί βρίσκει τρόπους για να μάθει αλλά και να ψυχαγωγηθεί.
Σαν όλους τους φίλους όμως, χρειάζεται κι αυτό σωστή επιλογή, επειδή οι επιδράσεις που ασκεί στο παιδί είναι μεγάλες. Φυσικά αυτό το έργο είναι αποκλειστικά ευθύνη των γονέων και όλων όσων ασχολούνται με τα παιδιά, αφού αυτά ούτε τις εμπειρίες έχουν, ούτε τις γνώσεις, αλλά ούτε και την κρίση για να κάνουν σωστή επιλογή.
Πριν όμως αναφερθούμε σ’ αυτό, θα ήθελα να αναφέρω και μια άλλη ευθύνη που έχουμε εμείς οι μεγάλοι και ειδικότερα οι γονείς, την ευθύνη να βοηθήσουμε το παιδί μας να συνηθίσει να διαβάζει. Θα έχουμε ακούσει όλοι την διαπίστωση ότι οι Έλληνες δε διαβάζουν. Επειδή όμως όλες οι συνήθειες, καλές ή κακές, αποκτώνται συνήθως κατά την παιδική ηλικία, μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί μας να αγαπήσει το διάβασμα και να το θεωρεί χαρά και όχι καταπίεση. Αυτό μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους, μερικούς από τους οποίους θα αναφέρω εδώ:
[1Με το παράδειγμα μας. Δεν μπορούμε να απαιτούμε από το παιδί μας να διαβάσει, αν εμείς δεν διαβάζουμε. Ας μην ξεχνάμε ότι το παιδί μιμείται.
[2] Όταν ακόμη είναι μικρό και δεν μπορεί να διαβάσει μόνο του, να του διαβάζουμε ιστορίες κλπ. και να συζητάμε γι’ αυτά που διαβάσαμε. Αυτό κεντρίζει το ενδιαφέρον του παιδιού και το φέρνει από πολύ μικρό σε επαφή με το βιβλίο.
[3] Να το ακούμε με προσοχή όταν μας διηγείται κάτι που διάβασε και του έκανε εντύπωση και να απαντάμε πρόθυμα στις απορίες του.
[4Να του αγοράζουμε καλά βιβλία όχι μόνο σαν δώρο τα Χριστούγεννα ή στα γενέθλιά του, αλλά όποτε βρίσκουμε ευκαιρία. Τα παιδιά μας έχουν τόσα πολλά παιχνίδια που δεν τα συγκινούν πια. Ίσως είναι καιρός ν’ αρχίσουμε να τους χαρίζουμε μια καλή βιβλιοθήκη.

[j0115836.gif (173 bytes) ] Τι προσφέρει ένα καλό βιβλίο
 
[] Το παιδί εκτονώνεται και ικανοποιείται συναισθηματικά ζώντας έμμεσα τα βιώματα των ηρώων, κάτι που είναι πολύ σημαντικό γι’ αυτό.
 
Ας δούμε τώρα τη βοήθεια που προσφέρει το βιβλίο - και πάντα μιλάμε για το καλό βιβλίο - και την επίδραση που μπορεί να έχει στη σκέψη, αλλά και στο χαρακτήρα του παιδιού.
 Πρώτα απ’ όλα, του ικανοποιεί την περιέργεια για γνώση, του ανοίγει ένα παράθυρο σον κόσμο για να γνωρίσει άλλους λαούς, άλλους πολιτισμούς, τις κατακτήσεις του ανθρώπινου πνεύματος, της επιστήμης και της τεχνολογίας.
 Του καλλιεργεί τη σκέψη, την κρίση και τη φαντασία. Το παιδί εκτονώνεται και ικανοποιείται συναισθηματικά ζώντας έμμεσα τα βιώματα των ηρώων, κάτι που είναι πολύ σημαντικό γι’ αυτό. Ας μην ξεχνάμε ότι σήμερα τα παιδιά μεγαλώνουν σ’ ένα απρόσωπο κόσμο, απάνθρωπο και μηχανοποιημένο, με αποτέλεσμα να μην το συγκινεί τίποτα και τίποτα να μην τους προκαλεί το θαυμασμό που εμπνέει τον άνθρωπο για εξερεύνηση και δημιουργική προσπάθεια. Το παιδί έχει γίνει ένας μικρός πολύξερος που ξέρει όλες τις μάρκες των αυτοκινήτων, αλλά δεν μπορεί να ξεχωρίσει μια μυγδαλιά από μια ροδιά. Δεν παύει, όμως, να έχει έναν πλούσιο συναισθηματικό κόσμο και έχει ανάγκη να ζήσει τις συγκινήσεις που τους προκαλεί η περιπέτεια, η εξερεύνηση, το άγνωστο, κι αυτό το ζει μέσω των ηρώων των βιβλίων.
Χαίρεται, αγωνιά και ικανοποιείται με τις εμπειρίες τους. Παρόλο που ζει σ’ ένα κόσμο βίας ικανοποιείται να βλέπει το δίκαιο και το καλό να θριαμβεύουν, γιατί το παιδί έχει ανεπτυγμένο το αίσθημα του δικαίου.
 Το καλό βιβλίο είναι πηγή χαράς και συγκίνησης, ανοίγει καινούριους ορίζοντες στο παιδί και του δημιουργεί νέα ενδιαφέροντα, το ευαισθητοποιεί και το βοηθάει να γνωρίσει τον εαυτό του και τα ανθρώπινα προβλήματα. Του μεταδίδει τους κανόνες, τα ήθη και τις αξίες της κοινωνίας, όπως την αλήθεια, την εργατικότητα, την τάξη κλπ. κι έτσι το βοηθάει να ξεπεράσει το εγωκεντρισμό και τις αδυναμίες του. Αυτό φυσικά δεν πρέπει να γίνεται με στείρα ηθικοδιδασκαλία που κουράζει το παιδί, αλλά μέσω των βιωμάτων των ηρώων.
 
[] Αν θέλουμε να συγκροτήσουμε ένα νέα κόσμο καλύτερο από το σημερινό πρέπει ν’ αρχίσουμε από το παιδικό βιβλίο.
 
 Επίσης οξύνει την σκέψη του παιδιού, πλουτίζει τις παραστάσεις του αλλά και το λεξιλόγιο του, το βοηθάει στην εκμάθηση της γλώσσας, στην ορθογραφία και του βελτιώνει την εκφραστική ικανότητα. Γι’ αυτό τα παιδιά που διαβάζουν πολύ - βιβλία, βέβαια με σωστή γλώσσα και όχι κόμικς- γράφουν συνήθως καλές εκθέσεις.
 Ακόμα, το βιβλίο είναι καλό μέσο ψυχαγωγίας για το παιδί.
  Όμως, το πιο σημαντικό ίσως είναι ότι το βιβλίο συμβάλλει στη διαμόρφωση ορισμένων πεποιθήσεων, αλλά και του χαρακτήρα του παιδιού και τα μηνύματα και τις αρχές που μεταδίδει σ’ αυτό, καθώς και με τα πρότυπα συμπεριφοράς που προβάλλει. Γι’ αυτό και στα πορίσματα ενός συνεδρίου της Διεθνούς Οργανώσεως βιβλίων για τη Νεότητα, μεταξύ άλλων αναφέρεται: "Αν θέλουμε να συγκροτήσουμε ένα νέο κόσμο καλύτερο από το σημερινό, πρέπει ν’ αρχίσουμε από το παιδικό βιβλίο".
Εδώ ακριβώς βρίσκεται κα η δική μας ευθύνη ως Χριστιανοί γονείς, να κάνουμε σωστή επιλογή, όπως αναφέραμε και στην αρχή. Εκτός από τη γενική επιλογή, ότι δηλαδή το βιβλίο πρέπει να ανταποκρίνεται στην ηλικία και τα ενδιαφέροντα του παιδιού, πρέπει κυρίως να προσέξουμε το περιεχόμενό του να προβάλλει υγιή και σωστά πρότυπα συμπεριφοράς. Σαν παιδιά του Θεού, με γνώμονα το Λόγο του Θεού, και με τη σοφία που θα ζητήσουμε από Εκείνον, θα διαλέξουμε βιβλία που οι αρχές τους και τα μηνύματά που δίνουν συμφωνούν με τον ηθικό Νόμο του Θεού, όμως αυτός παρουσιάζεται στην Αγία Γραφή.
 
[] Ίσως φανεί υπερβολικό, αλλά γιατί για τα ρούχα του, το φαγητό του, αλλά ακόμα και για τα παιχνίδια του, δαπανούμε τόσο χρόνο για να βρούμε το καλύτερο και για την πνευματική του τροφή αδιαφορούμε;
 
Γι’ αυτό πρέπει να διαβάζουμε το βιβλίο πριν το δώσουμε στο παιδί και να προσπαθούμε να διακρίνουμε το σκοπό του συγγραφέα και τυχόν λαθεμένα μηνύματα που περιέχουν. Ίσως φανεί υπερβολικό, αλλά γιατί για τα ρούχα του, το φαγητό του, αλλά ακόμα και για τα παιχνίδια του, δαπανούμε τόσο χρόνο για να βρούμε το καλύτερο και για την πνευματική του τροφή αδιαφορούμε; Ας μην ξεχνάμε ότι το παιδί είναι ανώριμη προσωπικότητα και εύκολα επηρεάζεται και υιοθετεί αυτά που διαβάζει, ή ταυτίζεται με τους ήρωες, τους μιμείται και γενικά, είναι ένας παθητικός δέκτης, χωρίς να είναι σε θέση να ασκήσει κάποια κριτική.
Γι’ αυτό πρέπει να διδάξουμε τις αρχές του Θεού στα παιδιά μας, ώστε σιγά σιγά να διαμορφώσουν δικά τους κριτήρια επιλογής βιβλίων και να μπορούν να διακρίνουν μόνα τους το επικίνδυνο μήνυμα και να το απορρίπτουν. Στο Δευτερονόμιο 6:7, ο Λόγος του Θεού μας παραγγέλλει: "Και ούτοι οι λόγοι τους οποίους Εγώ σε προστάζω σήμερον, θέλουσιν είσθαι εν τη καρδία σου και θέλεις διδάσκει αυτούς επιμελώς εις τα τέκνα σου, και περί αυτών θέλεις ομιλεί καθήμενος εν τη οικία σου, και περιπατών εν τη οδώ και πλαγιάζων και εγειρόμενος".
πάνω
[j0115836.gif (173 bytes) ] Τα είδη των βιβλίων
Ανάλογα με το περιεχόμενο μπορούμε να χωρίσουμε σε 4 γενικές κατηγορίες:
[1Αυτά που προσφέρουν γνώσεις, όπως τα εκπαιδευτικά, τα επιστημονικά, τα εγκυκλοπαιδικά κλπ.
[2Τα λογοτεχνικά βιβλία, όπως ιστορίες φανταστικές ή πραγματικές κλπ.
[3 Η ποίηση, που έχει σαν σκοπό την αισθητική απόλαυση, καθώς και την ανάπτυξη της φαντασίας και την καλλιέργεια της γλώσσας.
[4Τα βιβλία απασχόλησης και εργασίας, όπως ζωγραφικής κ.α. με τα οποία μπορεί το παιδί ν’ ασχοληθεί και συγχρόνως να μάθει.
Φυσικά σαν γονείς πρέπει να φροντίζουμε να έχουν τα παιδιά μας απ’ όλα τα είδη των βιβλίων, πάντα ανάλογα με την ηλικία και τις ανάγκες τους, ώστε η γνώση τους να μην είναι μονόπλευρη αλλά και τα ενδιαφέροντά τους να διευρυνθούν.
Σχετικά με την πρώτη κατηγορία, δηλαδή τα βιβλία γνώσης, πρέπει να προσέχουμε να δίνουν ακριβή στοιχεία, χωρίς να παραποιούν τα γεγονότα ή να ωραιοποιούν καταστάσεις, ώστε να μη δημιουργείται εσφαλμένη εικόνα στο παιδί. Στην κατηγορία αυτή υπάγονται και τα σχολικά βιβλία, τα οποία τα παιδιά μας τα διαβάζουν υποχρεωτικά. Δυστυχώς τα βιβλία του Δημοτικού, και πολύ περισσότερο του Γυμνασίου και του Λυκείου, περιέχουν πράγματα που αντίκεινται στο Λόγο του Θεού. Γι’ αυτό πρέπει κι αυτά να τα παρακολουθούμε όσο είναι δυνατόν, για να ανασκευάζουμε τα λαθεμένα μηνύματα που περιέχουν. Ίσως να μην έχουμε τις γνώσεις για να κρίνουμε τα ιστορικά γεγονότα και τις επιστημονικές μεθόδους που περιέχουν, μπορούμε όμως να διακρίνουμε θεωρίες και απόψεις που δε συμφωνούν με το Λόγο του Θεού, π.χ. θεωρία της εξέλιξης, υλιστικές θεωρίες κλπ.
Τα λογοτεχνικά βιβλία έχουν σαν σκοπό την αισθητική απόλαυση και τη μετάδοση αρχών και μηνυμάτων, συχνά όμως και γνώσεων. Δηλαδή στοχεύουν στο να ψυχαγωγήσουν αλλά και να διδάξουν το παιδί. Η επιλογή και σ’ αυτή την κατηγορία βιβλίων θα γίνεται ανάλογα με την ηλικία του παιδιού.
Για παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας, δηλαδή μέχρι 8 χρονών, είναι κατάλληλα τα βιβλία με μικρές ιστορίες στις οποίες δεν υπάρχει το φανταστικό στοιχείο, απλά γραμμένες χωρίς αφηρημένες έννοιες, με μεγάλα γράμματα και πολλές εικόνες. Σκοπός είναι η γνωριμία του παιδιού με το περιβάλλον και η ψυχαγωγία του.
Για παιδιά 9-10 χρονών είναι κατάλληλα απλές φανταστικές ιστορίες, περιπετειώδη διηγήματα ή και βιβλία που περιγράφουν ιστορικά γεγονότα με απλό τρόπο. Οι εικόνες πρέπει να περιοριστούν ώστε το παιδί να χρησιμοποιεί τη φαντασία του.
Μετά τα 11 χρόνια αρχίζει το παιδί να χρησιμοποιεί τη λογική και να αντιλαμβάνεται αφηρημένες έννοιες. Ιδιαίτερα μετά τα 13 χρόνια που αρχίζει το παιδί να προβληματίζεται, μπορεί να διαβάζει βιβλία που περιγράφουν προβλήματα της σύγχρονης ζωής όπως τα ναρκωτικά, η μόλυνση του περιβάλλοντος κλπ. Χρειάζεται φυσικά προσοχή στον τρόπο που περιγράφονται τα γεγονότα, δηλαδή να είναι αντικειμενικά χωρίς θεοποίηση ηρώων, γιατί τα παιδιά εύκολα ταυτίζονται με τους ήρωες. Το βιβλίο πρέπει να είναι αληθινό, ν’ αποδίδει τις σωστές διαστάσεις της ζωής και να προβληματίζει χωρίς να δίνει έτοιμες λύσεις, ώστε να ενεργοποιεί τη σκέψη του παιδιού.
Το παραμύθι ανήκει στην κατηγορία του λογοτεχνικού βιβλίου και είναι πολύ αμφιλεγόμενο είδος. Οι υποστηρικτές του λένε ότι με το φανταστικό του στοιχείο αναπτύσσει τη φαντασία και την κρίση του παιδιού κι έτσι συντείνει την προετοιμασία δημιουργικών ανθρώπων. Επίσης βοηθάει στην ευαισθητοποίηση και την κοινωνικοποίηση του παιδιού καθώς αυτό παρακολουθεί τον αγώνα μεταξύ του καλού και του κακού και τη νίκη του καλού. Ακόμη, με τα λαϊκά παραμύθια, έρχεται το παιδί σε επαφή με την παράδοση του τόπου και το λαϊκό του πολιτισμό. Τέλος, στο παραμύθι υπάρχει και το διδακτικό στοιχείο π.χ. Μύθοι Αισώπου, το Ασχημόπαπο του ’ντερσεν, το φόρεμα του βασιλιά, όπου με χιούμορ καυτηριάζονται οι ανθρώπινες αδυναμίες.
1) Παρουσιάζει ένα φανταστικό κόσμο που απέχει πολύ από την πραγματικότητα έτσι δεν δίνει σωστή εικόνα ούτε σωστά πρότυπα που μπορούν να μιμηθούν τα παιδιά.
2) Δημιουργεί εσφαλμένες αντιλήψεις και προκαταλήψεις για ορισμένα πρόσωπο π.χ. τη μητριά, ταυτίζει το ωραίο με το καλό και το άσχημο με το καλό (η όμορφη βασιλοπούλα είναι καλή, ενώ η άσχημη γριά είναι πάντα κακιά). Ακόμη τα μικρότερα αδέλφια είναι έξυπνα ενώ τα μεγαλύτερα είναι καυτά ή κακά.
3) Περιγράφει έντονες ή βίαιες σκηνές, δράκους, μάγους, γονείς που εγκαταλείπουν τα παιδιά τους στο δάσος κ.λ.π., κι έτσι δημιουργούνται άγχος και φοβίες στο παιδί, που δεν είναι σε θέση να ξεχωρίσει το φανταστικό από το πραγματικό, πολλές από τις οποίες μπορεί να το συνοδεύσουν σ’ όλη του τη ζωή.
Οι γονείς, λοιπόν, πρέπει να χειρίζονται το παραμύθι με ιδιαίτερη προσοχή.

Διαβάστε τη συνέχεια ΕΔΩ »

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΦΙΛΑΓΝΩΣΙΑΣ


Επιμορφωτικό υλικό στο πλαίσιο του προγράμματος: 
ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 
ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ
 
Συντονιστής προγράμματος: Κώστας Κατσουλάρης 
email: philanagnosia@ekebi.gr 
site: www.philanagnosia.gr
Διαβάστε τη συνέχεια ΕΔΩ »

Προς τις/τους εκπαιδευτικούς


children reading_big_book
Αγαπητή/έ εκπαιδευτικέ, 
Όπως γνωρίζεις, η συμβολή σου στη θετική κινητοποίηση των μαθητών και των μαθητριών απέναντι στο βιβλίο, στα χρόνια που τα παιδιά έρχονται για πρώτη φορά σε συστηματική επαφή με το γραπτό λόγο και εξοικειώνονται με την ανάγνωση, είναι καθοριστική. 
Στο πλαίσιο της ώρας καλλιέργειας της φιλαναγνωσίας των μαθητών, αλλά και με τη γενικότερη στάση σου στην τάξη, καλείσαι να γίνεις συναναγνώστης, εμψυχωτής, διαμεσολαβητής, εξασφαλίζοντας το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα μπορούν να εκφράζονται άνετα και άφοβα, όπως ταιριάζει στην ηλικία και την ιδιοσυγκρασία τους.
Επιπλέον, με τις αναγνωστικές δράσεις που θα υλοποιήσεις σου δίνεται η δυνατότητα να προσεγγίσεις μαθητές που θεωρούνται αδιάφοροι ή αδύναμοι, αφού για κάθε παιδί υπάρχει ένα βιβλίο που αγγίζει τις ανησυχίες και τις ανάγκες του. 
Είναι κρίσιμο να αισθανθούν τα παιδιά ότι η ώρα της φιλαναγνωσίας είναι μια διαφορετική στιγμή στη σχολική τους ζωή. Είναι μια ζώνη ελευθερίας, δημιουργικότητας, στην οποία μπορούν να εκφράσουν επιθυμίες, τάσεις, σκέψεις που σε άλλες ώρες ίσως είναι περισσότερο δύσκολο.
Σημαντικό είναι επίσης, ειδικά για τα μικρότερα παιδιά, να έρχονται σε επαφή με βιβλία, να τα πιάνουν, να τα ξεφυλλίζουν, να μαθαίνουν, να αντλούν πληροφορίες από το εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο. Έτσι θα ξέρουν πώς να διαλέξουν βιβλία σε ένα βιβλιοπωλείο ή μια βιβλιοθήκη.
Γενικότερα, η ένταξη του βιβλίου στη ζωή της τάξης με κάθε αφορμή, εκτός της ώρας της φιλαναγνωσίας, μαθαίνει στα παιδιά ότι η ανάγνωση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας. 
Ακολουθούν μερικές σκέψεις και προτάσεις για δραστηριότητες οι οποίες ελπίζουμε θα σε βοηθήσουν να βρεις το προσωπικό σου δρόμο στην ώρα της φιλαναγνωσίας, έτσι ώστε να γίνει, για σένα πρωτίστως, ώρα ψυχαγωγίας και αποσυμπίεσης από τα συνήθη προβλήματα της ζωής στο σχολείο. Πολλές περισσότερες ιδέες θα προκύψουν, είναι βέβαιο, μέσα από την πρακτική και τις γόνιμες ανταλλαγές σου με τα παιδιά. 
Είναι γνωστό ότι τα περισσότερα βιβλία αφηγούνται ιστορίες:
·Μια ιστορία μπορούμε απλώς να την αφηγηθούμε ή να τη διαβάσουμε δείχνοντας ή όχι τις εικόνες της και έπειτα να συζητήσουμε με τα παιδιά.
·Μπορούμε να τη διαβάσουμε ή να την αφηγηθούμε κι ύστερα τα παιδιά να ζωγραφίσουν, να τη δραματοποιήσουν, να παίξουν ένα παιχνίδι, να κατασκευάσουν ένα επιτραπέζιο παιχνίδι ή να την αναπλάσουν με άλλους τρόπους (π.χ. παντομίμα, κουκλοθέατρο, θέατρο σκιών).
·Μπορούμε να την αφηγηθούμε και να τη δραματοποιήσουμε στη βιβλιοθήκη, αν υπάρχει, στην αίθουσα διδασκαλίας, στο πίσω μέρος της αίθουσας, στο προαύλιο αν ο καιρός το ευνοεί ή να τη μαγνητοφωνήσουμε με τη φωνή μας ή τη φωνή των παιδιών και να την ακούσουμε υπό τους ήχους μιας ήρεμης μουσικής. 
Βέβαια, όπως επίσης είναι γνωστό, περισσότερο από τα λόγια, μέσα από πράξεις περνούν τα ουσιαστικά μηνύματα. Γι’ αυτό:
·Ειδικότερα στις πιο μικρές τάξεις, μπορούμε να έχουμε στο πίσω μέρος της αίθουσάς μας ένα χαλί με μαξιλαράκια όπου μπορούμε να αναγνώσουμε την ιστορία μας. Ας την ονομάσουμε Γωνιά Αφήγησης ή Γωνιά Βιβλιοθήκης. Εκεί ας βρίσκεται και ένα ταμπλό με ιστορίες των παιδιών, ζωγραφιές τους από την Ώρα Φιλαναγνωσίας, αποκόμματα από περιοδικά και εφημερίδες για το βιβλίο, φωτογραφίες λογοτεχνών κ.λπ.
·Το παιδί έχει συνήθως μικρή αναγνωστική εμπειρία. Γι’ αυτό οι όποιες προσπάθειες κάνουμε και οι όποιες δραστηριότητες ακολουθούμε, καλό είναι να έχουν και παιγνιώδη μορφή. Επίσης, καλό είναι να έχουμε υπόψη ότι ο μικρός αναγνώστης ταυτίζεται έντονα με τους ήρωες των βιβλίων.
·Ωστόσο, υπάρχουν παιδιά που είτε έχουν ακούσει πολλές αφηγήσεις είτε έχουν διαβάσει αρκετά βιβλία. Δηλαδή, παιδιά της ίδιας ηλικίας συμβαίνει να έχουν διαφορετική αναγνωστική εμπειρία. Κάθε αναγνώστης αντιλαμβάνεται και ερμηνεύει διαφορετικά ένα κείμενο, ανάλογα με τις κοινωνικές και πολιτισμικές του προσλαμβάνουσες, αλλά και ο ίδιος αναγνώστης δεν διαβάζει ποτέ το ίδιο κείμενο ξανά με τον ίδιο τρόπο.
·Στις φιλαναγνωστικές μας πρακτικές εντάσσουμε δημιουργικά και άλλες περιοχές τέχνης και τεχνικής (ζωγραφική, μουσική, τραγούδι, ηλεκτρονικός υπολογιστής κ.ά.). Σε αυτές μπορούν κατά περίπτωση να συνδράμουν και οι εκπαιδευτικοί των εικαστικών, της μουσικής, της πληροφορικής, της θεατρολογίας, της φυσικής αγωγής.
·Το βιβλίο ή η ιστορία που θα επιλεγεί στην ώρα της φιλαναγνωσίας μπορεί να έχει σχέση θεματική π.χ. με το μάθημα της Γλώσσας, το Ανθολόγιο, τη Μελέτη Περιβάλλοντος, την επικαιρότητα (σχολικές γιορτές, διάφοροι επέτειοι, παγκόσμιες ημέρες): Π.χ. Το φθινόπωρο στην παιδική λογοτεχνία, ο Β’ παγκόσμιος πόλεμος, Σύγχρονη Ελληνική Ιστορία, Πολυτεχνείο (για μεγάλες τάξεις), δικαιώματα, Ημέρα του παιδιού, οικολογικό πρόβλημα, διαπολιτισμικότητα και βέβαια από μέσα Νοεμβρίου ιστορίες και παραμύθια για τα Χριστούγεννα. Επίσης, από την αρχή της χρονιάς μπορείς να προετοιμάζεις τα παιδιά για τη μεγάλη γιορτή της Παγκόσμιας Ημέρας Παιδικού Βιβλίου, στις 2 Απριλίου.
·Σπουδαία βοήθεια στην καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας προσφέρει και η γνωριμία των παιδιών με συγγραφείς και εικονογράφους. Το ΕΚΕΒΙ σας παρέχει σημαντική βοήθεια για την πραγματοποίηση τέτοιων συναντήσεων (επιλέξτε δημιουργό που θα θέλατε να συναντήσετε εσείς και οι μαθητές σας και επικοινωνήσετε έγκαιρα με το ΕΚΕΒΙ κάνοντας Αίτηση ΕΔΩ). 
Τέλος, καλό είναι να έχουμε πάντοτε στο νου μας τα δικαιώματα του αναγνώστη, σύμφωνα με τον Daniel Pennac.
Το παιδί έχει δικαίωμα:
·να μη διαβάζει,
·να πηδάει σελίδες,
·να μην τελειώνει ένα βιβλίο,
·να το ξαναδιαβάζει,
·να διαβάζει οτιδήποτε,
·στον μποβαρισμό (ικανοποίηση αισθήσεων),
·να διαβάζει οπουδήποτε,
·να τσαλαβουτάει,
·να διαβάζει μεγαλόφωνα,
·να σιωπά.
Ίσως αν σκεφτούμε αυτά, να απελευθερωθούμε κι εμείς βαδίζοντας με τις μικρές μας αναγνώστριες και με τους μικρούς μας αναγνώστες στους δρόμους της φιλαναγνωσίας.
Και μερικές ιδέες για δραστηριότητες την ώρα της φιλαναγνωσίας:
·Δημιουργία Λέσχης Ανάγνωσης: Παράλληλα με την καθιερωμένη ώρα φιλαναγνωσίας και με τη συνεργασία του σχολείου και των γονέων, οι μαθητές με το δάσκαλό τους ή τη δασκάλα τουςμπορούν, κατά τακτά διαστήματα, να λειτουργούν Λέσχη Ανάγνωσης, όπου θα κοινοποιούν στους συμμαθητές ή στους γονείς την προσωπική τους εμπειρία από κάποιο βιβλίο. Εδώ μπορεί να βρίσκει έκφραση και η προσωπική ανάγνωση βιβλίων από μεμονωμένους μαθητές, δασκάλους ή γονείς.
·Κατασκευή διαφημιστικού υλικού (αφίσα, σελιδοδείκτης, σποτάκι) για το βιβλίο, καθώς και επιτραπέζιου παιχνιδιού με την πλοκή ενός βιβλίου.
·Δημιουργία ραδιοφωνικής ή τηλεοπτικής εκπομπής ή εφημερίδας με παρουσιάσεις βιβλίων.
·Έκδοση Περιοδικού Φιλαναγνωσίας: Στο πλαίσιο της έκδοσης ενός τέτοιου περιοδικού συστήνεται μια πρωτόλεια εκδοτική ομάδα που περιλαμβάνει μερικούς βασικούς ρόλους: συντάκτες, ρεπόρτερς, επιμελητές/διορθωτές, σκιτσογράφους/εικονογράφους, υπεύθυνους διαφήμισης, υπεύθυνους υλικών, τυπογραφείου, οικονομικής διαχείρισης και διακίνησης του περιοδικού. Τα παιδιά συμμετέχουν σε μια τέτοια ομάδα σύμφωνα με τις ειδικότερες δεξιότητές τους, συνεργάζονται και όλα μαζί ανοίγουν το σχολείο προς την κοινωνία.
·Λειτουργία Βιβλιοθήκης και Ανταλλακτικού Βιβλιοπωλείου: Τα παιδιά μπορούν να ενισχύσουν τη σχολική βιβλιοθήκη, να τη λειτουργήσουν με προσωπική εργασία ή να ανταλλάξουν μεταξύ τους βιβλία.
·Οργάνωση εκθέσεων βιβλίου, περιοδικών που έχουν σχέση με το βιβλίο, εφημερίδων και κυρίως προβολή των ένθετων που ασχολούνται με το βιβλίο ή άλλες σχετικές εκδηλώσεις. Πρόκειται για πολύπλευρη δραστηριότητα, στην οποία τα παιδιά και πάλι καλούνται να αναλάβουν ποικίλους ρόλους.
·Συμμετοχή σε διαγωνισμούς, λ.χ. ποίησης, δοκιμίου, με αφορμή επετείους, αφιερώματα κ.ά. Ο δάσκαλος ή η δασκάλαείναι απαραίτητο να ενθαρρύνουν τους μαθητές και ιδιαιτέρως εκείνουςπου πιθανόν έχουν το ταλέντο να λάβουν μέρος σε μια τέτοια διοργάνωση.
Ο κατάλογος με τις παραπάνω δραστηριότητες είναι ενδεικτικός και καθόλου περιοριστικός. Περισσότερες ιδέες και προτάσεις θα βρεις στον ηλεκτρονικό κόμβο του ΕΚΕΒΙ για τη φιλαναγνωσία (www.philanagnosia.gr), ο οποίος θα εμπλουτίζεται τακτικά. Επίσης, θα δίνεται και ενδεικτικό υλικό στις κατά τόπους ημερίδες οι οποίες θα διεξάγονται από το τρέχον σχολικό έτος.
Χρήσιμο θα ήταν επίσης να προτρέπεις τους μαθητές σου να επισκέπτονται τον κόμβο του ΕΚΕΒΙ για τους μικρούς αναγνώστες (www.mikrosanagnostis.gr), όπου μπορούν να διαβάσουν και να ακούσουν ιστορίες, να παίξουν, να προβληματιστούν, να βρουν συνδέσμους για μουσεία, λέσχες ανάγνωσης, πολιτιστικούς χώρους, βιβλιοθήκες και πολλά άλλα. 
Αγαπητή/έ εκπαιδευτικέ,
Πιστεύουμε ακράδαντα στις δημιουργικές δυνάμεις που κρύβεις μέσα σου και στο μεράκι σου και για αυτό σε θεωρούμε βασικό σύμμαχο στην προσπάθειά μας να αλλάξουμε τη σχέση του παιδιού –κι άρα του αυριανού εφήβου και ενήλικα– με την ανάγνωση, με το βιβλίο, με τη γνώση.
Καταλαβαίνουμε ότι σε μια εποχή οικονομικής κρίσης, εμείς σου ζητάμε να κάνεις κάτι παραπάνω. Με την έννοια ότι με λιγοστά συνήθη έξοδα που το σχολείο είναι αναγκαίο να αναλάβει (διάθεση αναλώσιμων υλικών σε χαρτιά, χρώματα κ.λπ.), μπορείς να κάνεις τα παιδιά να ταξιδέψουν στον υπέροχο κόσμο των βιβλίων, γνωρίζοντας έτσι καλύτερα τον κόσμο αλλά και συνάμα τον εαυτό τους.
Σε παρακαλούμε και ελπίζουμε να το δεις, όπως το βλέπουμε κι εμείς, ως ένα δώρο στα παιδιά μας, ως μια παρακαταθήκη για το μέλλον.
Σ’ ευχαριστούμε εκ των προτέρων, 
Επιστημονική και Συμβουλευτική Επιτροπή της συγχρηματοδοτούμενης Πράξης Καινοτόμες Δράσεις για την ενίσχυση της Φιλαναγνωσίας»


ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 
·Ποιο είναι το "κατάλληλο" βιβλίο για τα παιδιά;
Θα πρέπει καταρχάς να συμφωνήσουμε ότι δεν είναι όλα τα βιβλία κατάλληλα για όλους. Όπως, λοιπόν, ο κάθε αναγνώστης, έτσι και το κάθε παιδί έχει τους δικούς του ρυθμούς εξέλιξης, διαφορετική νοητική και συναισθηματική ωρίμανση, άλλες κλίσεις, ενδιαφέροντα και ανάγκες, ζει σε διαφορετικές οικογενειακές ή κοινωνικές συνθήκες. Έτσι η "συνάντησή" του με τους ήρωες και τα δρώμενα ενός βιβλίου μπορεί να είναι από εντελώς αδιάφορη έως τρομερά ελκυστική.
Στις αναγνωστικές προτάσεις που κάνουμε προς τα παιδιά βασιζόμαστε συνήθως είτε στις δικές μας προτιμήσεις -κριτήριο που μπορεί να αποδειχθεί επισφαλές για την επιλογή-, είτε στη συλλογική εμπειρία και στην αποδεδειγμένη προτίμηση του ευρύτερου παιδικού κοινού -ασφαλέστερο κριτήριο-, είτε στις εκφρασμένες αναζητήσεις κάθε παιδιού που έχουν σχέση με τους πόθους και τους προβληματισμούς του.
Τι θα αναζητήσει κάθε παιδί στο βιβλίο είναι μια εντελώς προσωπική υπόθεση: άλλο θα ταυτιστεί απλά με τον ήρωα, άλλο θα πετάξει σε κόσμους φανταστικούς και αυτό θα του προσφέρει μια υπέρμετρη ευχαρίστηση, άλλο θα αναζητήσει τον πιο χειροπιαστό προβληματισμό ενός κοινωνικού έργου, άλλο θα το γοητεύσει η ιστορική διάσταση της μυθοπλασίας, άλλο θα συγκινηθεί από τη ενδοσκόπηση μιας λυρικής αφήγησης. 
·Πού θα βρω τα βιβλία;
Ακανθώδες θέμα για την αντιμετώπιση του οποίου χρειάζεται επινοητικότητα. Η ώρα Φιλαναγνωσίας δίνει την ευκαιρία στο δάσκαλο να σεβαστεί τις αναγνωστικές προτιμήσεις των μαθητών του. Ας ζητήσει από τα παιδιά μετά από μικρή έρευνα σε γειτονικά Βιβλιοπωλεία και Βιβλιοθήκες να προτείνουν εκείνα τα βιβλία που θέλουν να διαβαστούν στην τάξη την ώρα αυτή.Η δασκάλα ή ο δάσκαλος μπορεί να συστήσει βιβλία τα οποία τα παιδιά μπορούν να αγοράσουν ή να δανειστούν από βιβλιοθήκες. 
·Επιτρέπεται να φωτοτυπήσω ένα βιβλίο και να μοιράσω φωτοτυπίες στην τάξη;
Μια τέτοια πρακτική μάλλον πρέπει να την αποφεύγουμε. Όχι μόνο επειδή το βιβλίο, ως πνευματικό προϊόν, εμπίπτει στους νόμους περί πνευματικής ιδιοκτησίας, αλλά επειδή κάτι τέτοιο θα ήταν καταστροφικό για τη σχέση αγάπης ανάμεσα στο παιδί και το βιβλίο που επιχειρούμε να χτίσουμε. Το απόσπασμα, η φωτοτυπία, εργαλειοποιούν την ανάγνωση, σκοτώνουν την απόλαυση και τον ψυχαγωγικό της χαρακτήρα. 
·Να διαβάζω φωναχτά στην τάξη;
Ο τρόπος εκφοράς του λόγου, ο ορθός επιτονισμός και ρυθμός, το ηχόχρωμα της φωνής, οι χειρονομίες και γενικότερα η γλώσσα του σώματος, τροφοδοτούν τη δημιουργική φαντασία τουμικρότερου παιδιού και το εισάγουν σιγά σιγά στον κόσμο του βιβλίου.
Η ανάγνωση είναι η ερμηνεία, είναι η αυλαία που τραβιέται για να αποκαλυφθεί η σκηνή και να παρακολουθήσουμε τα δρώμενα. Η περιληπτική απόδοση, η αναδιήγηση, οι διευκρινιστικές ερωτήσεις, η έμφαση στα πιο χαρακτηριστικά σημεία αποκαλύπτουν το βαθμό αυτής της πρώτης πρόσληψης και χαράσσουν την επόμενη πορεία.
Καθώς βέβαια το παιδί μεγαλώνει, η ανάγκη της έκφωνης ανάγνωσης περιορίζεται, η ανάγνωση γίνεται μια πιο ιδιωτική στιγμή. 
·Πώς αντιδρούν οι μικροί αναγνώστες στην ανάγνωση βιβλίων;
Κάθε μικρός αναγνώστης έχει τον δικό του τρόπο αντίδρασης απέναντι στα διάφορα κείμενα: συνήθως τα πολύ μικρά παιδιά έχουν την τάση να εξωτερικεύουν άμεσα την εμπειρία τους και να την εκφράζουν με διάφορους τρόπους: με το λόγο (ερωτήσεις, σχόλια, αναδιήγηση κ.ά.), με δραματοποίηση, χειροτεχνίες και άλλες κατασκευές, ζωγραφική, μουσική, χορό.
Τα μεγαλύτερα παιδιά, μπορούν να αντιδράσουν με όλους αυτούς τους τρόπους, κυρίως όταν πρόκειται για ανάγνωση κειμένου στην τάξη και συλλογική διαπραγμάτευση κάποιου κειμένου. Όταν όμως πρόκειται για σιωπηρή ανάγνωση, ενδέχεται η αντίδρασή τους να είναι πιο εσωτερική, λιγότερο ορατή. Εξαρτάται από τον τύπο, τη νοητική και συναισθηματική ωρίμανσή τους, την περίσταση αλλά και το ίδιο το βιβλίο. Η εσωτερικοποίηση της αναγνωστικής εμπειρίας, ο στοχαστικός δηλαδή προβληματισμός και η ανάγκη προσωπικής διαπραγμάτευσης των ιδεών ή των συναισθημάτων που γεννιούνται με βάση το κείμενο είναι απολύτως θεμιτή αντίδραση, αρκεί να μη συνοδεύεται από μόνιμη τάση ενδοστρέφειας και κοινωνικής απομόνωσης.
Γι' αυτό, τόσο οι γονείς όσο κυρίως οι δάσκαλοι, είναι ανάγκη να διαβλέπουν τις ιδιαιτερότητες των παιδιών και από το καθένα να αναμένουν την προσωπική του αντίδραση απέναντι στο βιβλίο. Η εξωστρέφεια και οι συλλογικές δραστηριότητες ευνοούν την κοινωνικοποίηση και τη δημιουργικότητα των παιδιών, δενοδηγούν όμως πάντα σε ανάπτυξη της φιλαναγνωσίας.
Διαβάστε τη συνέχεια ΕΔΩ »